Hypotheekrenteaftrek

We worden de laatste dagen weer doodgegooid met negatieve berichten over de economie en dus ook over de huizenmarkt en de hypotheken in Nederland. En dan is het nu net de PVDA die zegt dat er wat aan de hypotheekrenteaftrek moet gebeuren, alhoewel iedereen dit eigenlijk al lang weet durft helemaal niemand hier echt over te beginnen omdat dit nogal wat gevolgen kan hebben voor de huizeneigenaren in ons land. In de afgelopen tien jaar zijn we met zijn allen helemaal losgeslagen, de persoon die bedacht heeft dat een aflossingsvrije hypotheek tegen je absolute maximale leenbedrag een goed idee was mogen ze wat mij betreft opknopen.

Dus, we hebben nu een probleem, volgens de nieuwste berichten hebben de komende jaren ongeveer 300.000 mensen een probleem met hun hypotheek doordat de rente nu hoger is en ze dus niet voldoende inkomen hebben om hun hypotheek te kunnen betalen, ergens heb je iets niet goed gedaan als je dat dan overkomen.. Ik snap dat het natuurlijk leuk is om in je droomhuis te kunnen wonen, maar hoe groot is het risico dat je daarmee moet nemen?

Dit probleem wordt deels veroorzaakt, maar vooral ook zo goed als onoplosbaar gemaakt door een wereldwijd unieke regeling die we in Nederland kennen, namelijk de hypotheekrenteaftrek. In Nederland is het lonend om een zo hoog mogelijke hypotheekschuld te hebben, en om daar maximaal van te kunnen profiteren tegen heeft een of andere idioot bedacht dat het dan goed is om je hypotheek gewoon niet af te lossen (wat overigens verboden is inmiddels), hierdoor blijft de betaalde rente maximaal en die betaalde rente mag je van je inkomen aftrekken zodat je de inkomstenbelasting die je betaald hebt over dat deel van je inkomen terug kan vragen van de belastingdienst. Deze regeling is dus niet alleen een verkeerde prikkel voor de mensen met een hypotheek (niet aflossen) maar kost de staat ook nog eens bakken met geld.

Het echte probleem is nu dus dat net de mensen die hun hypotheek toch al bijna niet meer kunnen betalen nou net de mensen zijn die een zogenaamde tophypotheek hebben, dus niet aflossen en volledig afhankelijk zijn van de maximale hypotheekrente aftrek die ze nu hebben. Het afschaffen hiervan zou dus een enorme groep mensen treffen. Daarnaast heeft het afschaffen ook als gevolg dat het netto bedrag dat mensen kwijt zijn aan het betalen van de hypotheek drastisch toeneemt, met als gevolg dat mensen een minder duur huis kunnen kopen. Dat laatste is geen goed teken voor de huidige huizenbezitters, het wordt zo goed als onmogelijk om je huis nog met winst verkopen, waardoor weer meer mensen met een (grote) restschuld blijven zitten, en als je dan al geen geld had om je hypotheek te betalen had je vast ook geen geld om te sparen ter compensatie van dat verlies..

Als je zo ver gekomen bent dat je het bovenstaande gelezen hebt zal je wel inzien wat voor een probleem de politiek nu heeft, het is zo goed als onmogelijk om de mensen te motiveren om de hypotheekschuld drastisch te verlagen zonder dat je een groot deel van je bevolking een groot geldprobleem cadeau doet.

Nou heb ik zelf ook net een appartement gekocht, alleen wel met het scenario dat de hypotheek rente toch afgeschaft zal gaan worden in mijn achterhoofd (en heb daar dus ook rekening mee gehouden), maar ik heb dus ook wel nagedacht over hoe een dergelijk probleem nou opgelost zou kunnen worden, nou ben ik geen expert, maar zal toch mijn visie eens delen.

Optie 1: Hypotheekrenteaftrek sterk beperken
Deze optie zou eventueel ingevoerd kunnen worden waarbij deze alleen toegepast wordt op nieuwe hypotheken zonder dat het een al te groot negatief effect heeft op de huidige huzienmarkt. De maximale duur van de hypotheekrenteaftrek wordt vastgesteld op 10 jaar per adres, dat wil zeggen, wanneer je verhuisd kan je opnieuw 10 jaar gebruik maken van de aftrek, dit zorgt er voor dat er beweging blijft in de huizenmarkt, en ook dat de mensen die ergens voor lange tijd blijven zitten erg gebaad zijn bij het direct beginnen met aflossen om zo toe te werken naar het moment dat die aftrek vervalt. Om dan toch ook nog wat kosten te besparen voor de overheid kan je er voor kiezen om de hypotheekrenteaftrek alleen mogelijk te maken in de eerste drie belastingschijven (33,10 , 41,95 en 42 % inkomstenbelasting) wanneer iemand in de 52% schaal terecht komt wordt de hypotheekrente verrekend met de 42% schaal zonder de totaal hoogte van het inkomen te verlagen (je betaald dus nog steeds 52% belasting over je inkomen dat boven de 56.491 euro per jaar uit komt voor de renteaftrek). Op deze manier stimuleer je de hogere inkomens ook om verantwoordelijker om te gaan met hun hypotheek, deze hypotheker zijn namelijk ook duurder als ze “gered” moeten worden omdat ze niet meer betaald kunnen worden.

Optie 2: Hypotheekrente afschaffen
Als je deze optie noemt word je al bijna direct geslacht door alle huizenbezitters in Nederland voordat je ook maar begonnen bent met het uitleggen van je idee. Maar ik probeer het toch. het afschaffen van deze regeling zou zonder goede compensatie echt rampzalige gevolgen hebben voor de economie in ons land, maar wanneer je de regeling aanpast zodat het netto voor de huizeneigenaar niet uit maakt is dit misschien toch wel de beste oplossing. Hoe zie ik dat dan voor me? Nou, als volgt.. Momenteel wordt een hogere schuld gestimuleerd gezien je belastingvoordeel dan groter is, de meeste hypotheken zijn er dan ook op gericht dat dit voordeel in het begin zo groot mogelijk is, maar naarmate de tijd vordert kleiner wordt, er van uitgaande dat je inkomen stijgt en je dit verlies aan voordeel kan compenseren met nieuw inkomen. Aardig risicovol en dus niet wenselijk gebleken. Nou kan je er voor kiezen om het voordeel niet afhankelijk van de hoogte van de schuld en de rente te maken, maar enkel van de duur van de hypotheek en de getaxeerde waarde van het huis, je stimuleerd dan juist het zo snel mogelijk aflossen van het huis omdat de netto maandlast dan door de dalende rentelast vrij snel lager kan worden. Een rekenvoorbeeld: Je hebt een huis van 140.000 euro, je hypotheek heeft een looptijd van 30 jaar, je kan dan ieder jaar 1/30 deel van de waarde van je huis aftrekken van je inkomen, in dit geval komt dat op een bedrag van 4667 euro per jaar wat in de 42% schaal neer komt op +- 2800 euro netto per jaar wat iets lager is dan wat je in dezelfde situatie als renteaftrek zou kunnen krijgen.

Optie twee is veel malen duurder voor de overheid maar heeft als groot voordeel dat door de dalende hypotheekschuld de banken in het land meer ruimte krijgen om te investeringen in andere zaken. Om die kosten te drukken kunnen ze er ook voor kiezen om optie twee alleen toe te passen op de 33,10% inkomstenbelasting schaal (zoals uitgelegd bij optie 1), alleen heeft dit dus wel een stijging in de netto kosten voor de huiseigenaar als gevolg (en nog steeds wordt de regeling duurder voor de overheid).

Tot slot
Ik kan nog uren doorschrijven over dit probleem, maar ik hoop dat iedereen inziet dat er echt wat moet gebeuren op dit gebied en dat het tijd wordt dat we met zijn allen wat voorzichtiger met ons geld om moeten gaan. Misschien wel de allerbelangrijkste les uit de hele huidige crisis is dat het helemaal niet vanzelfsprekend is om altijd overal maar geld voor te lenen en dat we aan een grotere buffer moeten werken om slechtere tijden op te kunnen vangen. Ik ben in ieder geval benieuwd hoe de Nederlandse politiek dit op gaat lossen, en het zou fijn zijn als we nu eens een oplossing in het landsbelang zouden zoeken, en even niet aan de volgende verkiezingen het het partijbelang denken.. Nou zal dat laatste wel weer ijdele hoop zijn vrees ik..

2 comments

  1. Het fenomeen hypotheekrenteaftrek heeft vooral een opdrijvend effect op de huizen prijzen gehad, stukken meer dan de inflatie, mensen kunnen het immers betalen. Ter vergelijking, de prijzen in Duitsland en Belgie liggen een stuk lager. Dat zijn extra kosten voor de overheid, maar ook extra inkomsten via belastingen zoals onroerend goed en overdracht. Netto effect voor de overheid geen idee, maar ik gok redelijk negatief ­čśë

    Ik denk dat het bij beperking van de aftrek, bijvoorbeeld door schrappen van bovenste schaal of limiteren tot een bepaald bedrag, het grootste probleem niet eens de randgevallen zijn (tophypotheeken) maar de huizen prijzen. Minder bestedingsruimte zou minder vraag zijn, en lagere prijzen. Mensen met een huidige hypotheek blijven zo dus met een rest schuld zitten, ongeacht of het betaalbaar is of niet.

    Dat we er vanaf moeten is een ding wat zeker is, het doel dat een huis kopen aantrekkelijk is wordt immers al lang niet meer gehaald. De hypotheek last is momenteel even hoog als deze zou zijn zonder aftrek en ‘lagere/oude’ prijzen. De belasting betaler is dus indirect de banken aan het spekken omdat deze hogere rente inkomsten hebben. De extra kosten van de overheid worden toch op de belasting betaler verhaald, dus eventueel voordeel van aftrek zijn ze via die kan toch weer kwijt.

    Mijn idee voor een oplossing, per direct de hoogste schaal afschaffen. Heb je een tophypotheek en zit je in de hoogste schaal, eigen schuld. Huis gedwongen verkopen. Verder, hypotheek rente aftrek limiteren op 30 jaar, en enkel toekennen bij een aflossing die na 30 jaar compleet afgelost zou zijn. Tot slot, zo snel mogenlijk beginnen met afbouwen over een periode van >30 jaar. Het gaat pijn doen, maar zo zou het behapbaar blijven.

    Duidelijke afspraken hierover zouden ook gelijk de huizenmarkt uit het slop trekken… ik wil wel een huis kopen, maar niet met het risico van een enorme rest schuld bij verkoop. Met mij waarschijnlijk een boel anderen.

    In zweden maar even over verder kletsen ­čśë

    1. Ik ben inderdaad ook zeker voorstander van het afbouwen van de regeling, maar door inderdaad direct de hoogste schaal te schrappen, en de aftrek te baseren op de waarde van het huis en niet op de lening is stap 1, vervolgens kan je dan in 30 jaar terug gaan naar helemaal geen aftrek door per jaar 1 jaar minder aftrekbaar te maken (volgend jaar nog maar max 29 jaar enzovoorts). Dan blijft het wel nog voorlopig aantrekkelijk om een duurder huis te kopen (goed voor de doorstroming) maar haal je de stimulans weg om een zo hoog mogelijke lening aan te houden.

      Ik ben groot voorstander voor het verplichten van volledige aflossing, maar kan ook leven met een oplossing waarbij je verplicht bijvoorbeeld 50% direct aflost, en 50% verplicht spaart via een gekoppelde spaarrekening, waarbij wat mij betreft de inhoud van de spaarrekening eventueel opgenomen zou kunnen worden voor woning verbetering of verduurzaming, het tussentijds verhogen van de hypotheek is inmiddels gelukkig al aardig aan banden gelegd.

      En op zich hoeft het aanpassen van de regeling niet eens echt dramatisch te zijn, en als je dan inderdaad in de 52% cat. zit en een top hypotheek genomen hebt zonder die vaste maandlasten (bruto) te kunnen dragen ben je gewoon stom geweest. Uiteraard zijn er dan genoeg schrijnende gevallen waar we wat mee moeten, maar we zijn in Nederland goed in het bedenken voor regelingen voor die uitzonderingsgevallen, dus dat loopt wel los.

      Ik heb zelf mijn appartement gekocht met een redelijk hoge hypotheek, maar kan in de komende jaren genoeg sparen om het verlies te dekken en heb een 100% aflossing op een annuïteiten hypotheek, dit in eerste instantie tot grote verbazing van de tussenpersoon, maar ik wilde onder geen beding risico lopen met mijn hypotheek en zie het eigenlijk ook gewoon als 1 grote spaarpot, en naar die gedachte moeten we terug, het in 30 jaar aflossen van je huis is een garantie voor een fatsoenlijk eigen vermogen aan het einde van die 30 jaar, of een mooie investering in je volgende aankoop.

      Maar we moeten bovenal van het idee af dat lenen normaal is en te pas en te onpas gedaan moet worden, er zijn best situaties waarbij het geen kwaad kan, maar er moet bewuster mee omgegaan worden, dit terwijl de trend juist de andere kant op gaat.

Comments are closed.